اکنون فرصتی حتی برای منتظران و ماموران ظهور پیدا شده است که لحظه ای از چاه خرافات بیرون آیند، به ابرهای تیره ای که گرد آسمان ایران را می گیرد بنگرند و به سود شخصی خود بیندیشند
انقلاب مشروطیت در جهان مدرن آبروی و نشانگر عزت و کرامت آحاد ایرانی بشمار می رود و با قرائتی نوین و برآمده از دگردیسی های جهانی اندیشه و سیاست، بر تارک ذهن و زبان آگاهان و اندیشمندان ایرانی نشسته است
همبستگی میان جامعه آمریکا با اسراییل ــ بدون آن که وارد بحث در دلایل آن شویم ــ به اندازه ای ریشه دوانده که آمادگی فوری و بدون شرط آمریکا، برای دفاع از موجودیت اسراییل حتا با مداخله نظامی گسترده، هیچ گاه مورد تردید نبوده است.
آغاز كار دولت ملی و تشكیل مجلس مشروطه پس از به پیروزی رسیدن جنبش و صدور فرمان مشروطیت توسط مظفرالدین شاه قاجار در یكی از بحرانیترین دورانهای جهان به وقوع پیوست. دوران تلاقی و تضاد منافع و رقابتهای سخت كشورهای اروپائی، آن هم نه تنها در حیطة سرزمینهای خود، بلكه خارج از مرزهای اروپا ودر دورترین نقطهها و فراسوی دریاها و اقیانوسها.
جنبش مشروطه آنچه را که در صد ساله بعدی به آن دست يافتيم به ما داد و دست کم آغاز کرد. در يک جوشش انرژی و خوشبينی، از هر سو کسانی دست به نيازموده ها زدند و از قاآنی به نيما يوشيج و از امير ارسلان به تهران مخوف، و از وقايع اتفاقيه به صوراسرافيل رسيدند. از تئاتر و رساله .... و نقد اجتماعی، تا دبستان ها و آموزشگاه های عالی سبک اروپائی هر چه بود از مشروطه بود
پیش از آنکه آغاز همکاری با آدمیت را به دست دهم، چند سطری می آورم در پیشزمینههای این آشنائی و آن همکاری. نخست باید یادآور شوم که به سالهائی که در پاریس در کار نوشتن رسالۀ دکتریام در بارۀ سید جمالالدین اسدآبادی بودم، با برخی از آثار فریدون آدمیت هم آشنا شدم. بویژه با فکر آزادی در نهضت مشروطیت که در رسالهام به تفصیل یاد کرده ام.
این نوشتار چهار و اندی سال پیش با عنوان از «نوری تا خمینی» به چاپ رسید. رویدادهای سیاسی و داوری های بسیاری از کوشندگان سکولاریسم و دموکراسی درایران از آن هنگام تا امروز مرا برآن داشت که باردیگر این نوشتار را با بازنگری و دگرگونی هایی در اختیار شما قرار دهم.
پس از صدور فرمان مشروطیت روز شنبه بیست و ششم مرداد در سرای «مدرسة نظام» نشست باشکوهی با حضور همه علما، سران تلاشگران، درباریان و وزیران به منظور گشایش مجلس موقتی تشکیل شد. این مجلس تا مدتی هر هفته دو بار برپا میگردید و نظامنامه انتخابات نمایندگان ملت را تدوین نمود. علیرغم مخالفتهای خودکامگان به رهبری عینالدوله و ایجاد موانع بسیار این نظامنامه در هفدهم شهریور به امضای شاه رسید. و بر اساس آن نخستین انتخابات نمایندگان شصتگانه تهران آغاز گردید
انسجام در نظرو هدف، عدم تناقض ميان حرف و عمل و بدور بودن از هرگونه عوامفريبي “روشنفكرانه”، از ويژگيهای شخصيت سياسی تيمورتاش بود. ضروری دانستن خلع سلاح عمومی، دفاع از سركوب آشوبها و طغيانها، ايجاد نظميه وعدلية قوی و حمايت از تشكيل ارتش ملی، در اصل حلقههای به هم پيوستة يك سياست يكپارچه و روشن در جهت ايجاد يك جامعة آرام، و امن بود كه از نظر وی تنها سياست اصولي و پيششرط تأمين استقلال از يك سو و تأمين نان وكار براي مردم از سوی ديگر به حساب میآمد